Cannabis 101: เรียนรู้เรื่องราวนอกตำราของกัญชา

Photo credit: Shelby Ireland

420 อ่านว่า Four Twenty (โฟ-ทเวนตี้) สายเขียวทั่วโลกรู้จักกันเป็นอย่างดีว่าหมายถึงวันที่ 20 เดือนเมษายนของทุกปี ซึ่งสายเขียวทั่วโลกพร้อมใจกันตั้งเป็นกัญชาโลกโดยมิได้นัดหมาย แต่ในวงการกัญชาบ้านเราตอนนี้มีวันสำคัญเพิ่มขึ้นมาอีกวันหนึ่งคือวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2565 เป็นวันที่เว็ปไซด์ราชกิจจานุเบกษาได้ตีพิมพ์ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 พ.ศ. 2565 โดยไม่ได้กำหนดให้ส่วนใดส่วนหนึ่งของพืชกัญชาแม้กระทั่งช่อดอกให้เป็นยาเสพติดอีกต่อไป ยกเว้นที่ยังห้ามไว้ก็เพียงแต่สารสกัดกัญชา เช่น น้ำมันกัญชา Wax BHO ฯลฯ ที่มีสาร THC เจือปนอยู่มากกว่า 0.2% ยังคงเป็นยาเสพติดประเภท 5 ต่อไป โดยจะมีผลบังคับใช้ในอีก 120 วัน 

หลังประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งหมายความว่าพืชกัญชาได้หลุดจากสถานะการเป็นยาเสพติดแล้ว หากยังไม่มีการประกาศกฎหมายอื่นใดมาบังคับควบคุมการใช้กัญชา การครอบครอง ปลูก ค้าขาย หรือแม้กระทั่งนำดอกกัญชามาสูบ ก็จะไม่มีความผิดตามกฎหมายยาเสพติดอีกต่อไป!

สำหรับสายเขียวแล้วนี่มันเป็นเรื่อง Too Good To Be TRUE ไปมากๆ ในสังคมไทย แต่หากเรามาย้อนดูประวัติศาสตร์โลกกันดีๆ กัญชาก็ไม่เคยเป็นสิ่งผิดกฎหมายมาก่อนเหมือนกัน

Photo credit:  Louis Hansel

กัญชาในยุคก่อนคริสตกาล

สันนิษฐานกันว่ามนุษย์รู้จักกัญชามานานมากกว่า 10,000 ปี โดยกัญชาถูกนำมาใช้ประโยชน์เป็นครั้งแรกราว 6,000 ปีก่อนคริสตกาล โดยชาวจีนนำเมล็ดกัญชามาบริโภคก่อน 

– 4,000 ปีก่อนคริสตกาล มีการค้นพบว่าชาวจีนสามารถผลิตสิ่งทอจากกัญชาใช้ แถมวิธีการผลิตยังเผยแพร่ไปสู่เอเชียกลาง 

– 1,500 ปีก่อนคริสตกาล ชาวอารยันนำวัฒนธรรมการใช้กัญชาให้ชาวไซเธียน (Scythians) ซึ่งเป็นกลุ่มชนเผ่าดั้งเดิมของชาวเปอร์เซีย และชาวธราเซียน (Thracians) ชาวดาเซียน (Dacians) แห่งยุโรปเหนือ พวกเขาเชื่อกันว่ากัญชาทำให้สามารถเหาะเหินเหมือนเดินอยู่ในหมอกควัน โดยใช้วิธีการเผากัญชา รมเครื่องหอมในพิธีกรรมให้เกิดสภาวะฌาน (State of Trance) จะว่าไปมันก็คือการเสพย์กัญชาแบบ Hotbox ดีๆ นี่เอง

– 1,200 – 800 ปีก่อนคริสตกาล กัญชาหรือบัง (Bhang) ในภาษาอินเดียถูกระบุไว้ในพระคัมภีร์ “อาถรรพเวท” (Atharva Veda) หรือศาสตร์แห่งเครื่องราง (Science of Charms) ของฮินดู ในฐานะที่เป็นหนึ่งในพืชศักดิ์สิทธิ์ทั้งห้าแห่งชมพูทวีป อีกทั้งยังถูกนำไปใช้เป็นโอสถและพิธีกรรมบวงสรวงพระศิวะ โดยกัญชาที่พระศิวะสูบ เรียกว่า ศิวะราตรี จัดขึ้นในเนปาลโดยมีพวกนักบวชและนักแสวงบุญมารวมตัวกันโดยมิได้นัดหมายเพื่อสูบกัญชาต่อเนื่องกัน 1 วัน 1 คืน เพื่อถวายแก่พระศิวะ…

– 700 – 600 ปีก่อนคริสตกาล ความเชื่อในพลังของกัญชาและแฮชชีช (Hashish) ในตำนานโบราณที่เมืองโคราซาน (Khorasan) ของเปอร์เซีย นักพรตฮาซาน อิบน์ อัล-ซับบาห์ ระดมสานุศิษย์และกระตุ้นให้ออกปฏิบัติการลอบสังหารโดยใช้วิธีให้เสพแฮชชีชก่อนลงมือ จนเป็นที่มาของศัพท์คำว่า Assassin ที่แปลว่านักฆ่า ซึ่งมาจากนักรบผู้ใช้กัญชานั่นเอง

– 250 ปีก่อนคริสตกาล ในยุคสามก๊ก หมอฮัวโต๋ (Hua Tuo) ได้ปรุงผงยาสลบจากกัญชา เรียกว่า “มาเฟยซาน” ซึ่งเป็นยาสลบชนิดแรกๆ เลยก็ว่าได้ หมอฮัวโต๊ใช้ยาสลบนี้เพื่อการผ่าตัดและฝังเข็ม 

ในยุครุ่งเรือง

– 1621 แพทย์ของอังกฤษพบว่ากัญชาสามารถรักษาอาการหดหู่ในจิตใจ 

– 1842 ยุควิคตอเรียของอังกฤษกัญชาถูกนำมาใช้ทางเภสัชกรรมเพื่อรักษาโรคหลายชนิด เช่น อาการปวดกล้ามเนื้อ โรครูมาติซึ่ม บาดทะยัก ปวดประจำเดือน โรคลมบ้าหมูและโรคพิษสุนัขบ้า 

– ศตวรรษที่ 19 ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1840 อเมริกามีการขายยาที่ปรุงจากกัญชาอย่างแพร่หลาย 

สู่การควบคุม

– 1915 – 1927 เริ่มมีการห้ามใช้กัญชาที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นยารักษาโรค ในมลรัฐแคลิฟอร์เนีย เท็กซัส ลุยเซียน่า และนิวยอร์ก 

– 1937 สหรัฐผ่านบทบัญญัติว่าด้วยการเก็บภาษีกัญชา (The Marihuana Tax Act) ที่ระบุให้การซื้อ ขาย แลกเปลี่ยนกัญชาต้องเสียภาษี ถือเป็นกฎหมายของรัฐบาลสหพันธ์ฉบับแรกที่ระบุห้ามครอบครองและขายกัญชา 

– 1968 สาร THC ที่ได้จากการสกัดกัญชา ถูกกำหนดให้เป็นสารภายใต้การควบคุมอย่างเข้มงวด 

ในประเทศไทย

– มีการใช้กัญชาเป็นเครื่องประกอบอาหารและมีการปลูกในระดับครัวเรือนในลักษณะเป็นพืชผักสวนครัวมายาวนาน (กันนิษฐา มาเห็ม และคณะ, 2545) 

– กระบวนทัศน์การมองกัญชาของประเทศไทยเปลี่ยนจากพืชสมุนไพรกลายเป็นยาเสพติดมาตั้งแต่ปี 2468 เรื่อยมากระทั่งปัจจุบัน (มานพคณะโต, 2549) 

– พ.ศ. 2468 ประเทศไทยออกกฎเสนาบดีเรื่องกัญชา โดยความเห็นชอบของอธิบดีกรมสาธารณสุขกำหนดให้ “ยาที่ปรุงด้วยกัญชา ยาผสม หรือของปรุงใดๆ ที่มีกัญชา ยางกัญชาแท้หรือที่ได้ปรุงปนวัตถุใดๆ ให้นับว่าเป็นยาเสพติดให้โทษทั้งสิ้น”

– พ.ศ. 2477 มีการตราพระราชบัญญัติกัญชา พุทธศักราช 2477 โดยมีสาระสำคัญใน “มาตรา 5 ห้ามมิให้ผู้ใดปลูกกัญชาหรือมีพันธุ์กัญชาไว้ ทั้งนี้ ผู้ปลูก นำเข้า ส่งออก มีโทษจำคุก 1 ปี ปรับ 500 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ” โดยในวรรค (2) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาไทยอาจอนุญาตให้เฉพาะบุคคล ปลูกหรือมีพันธุ์กัญชาไว้เพื่อการทดลองหรือเพื่อประกอบโรคศิลปะได้

– วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2518 ประเทศไทยได้ลงนามในอนุสัญญาเดี่ยวว่าด้วยยาเสพติดให้โทษ ค.ศ. 1961 แห่งสหประชาชาติ (UN) โดยกำหนดให้พืช 3 ชนิดและผลิตภัณฑ์ คือ ฝิ่น โคคา และกัญชา (กระท่อม) เป็นยาเสพติด

– พ.ศ. 2522 มีการประกาศใช้ พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ทำให้สถานะกัญชาในประเทศไทยจัดเป็นยาเสพติดให้โทษ ประเภท 5 (ยส. 5) ซึ่งการปลูก ขาย ครอบครอง เสพ ถือเป็นความผิดตามกฎหมาย กัญชาจึงถูกจัดให้กลายเป็น ‘ยาเสพติด’ อย่างสมบูรณ์

จุดเปลี่ยน

พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2522 (แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 7 พ.ศ.2562) เปิดช่องให้นำกัญชามาใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ แต่ยังผูกขาดความร่วมมือไว้กับหน่วยงานรัฐเท่านั้น…

วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2565 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ได้ลงนามในประกาศกระทรวงสาธารณสุข ระบุ ชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2565 ซึ่งไม่ปรากฏชื่อของกัญชา กัญชง โดยเหลือเพียงสารสกัด THC ที่มากกว่า 0.2% ของน้ำหนัก เท่านั้น โดยจะมีผลหลังประกาศในราชกิจจาฯ (ประกาศเมื่อวันที่ 9 ก.พ. 2565) ไปอีก 120 วัน จึงบังคับใช้ เป็นเวลา 40 กว่าปี ที่พืชกัญชา พืชที่กำเนิดจากการสร้างสรรค์โดยธรรมชาติ จะหลุดพ้นจากสถานะการเป็นยาเสพติด โดยหลังจากนี้ทางหน่วยงานผู้รับผิดชอบจะเร่งผลักดันกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมพืชกัญชาออกมาในภายหลัง ซึ่งหลังประกาศกระทรวงสาธารณสุข ระบุ ชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2565 บังคับใช้ และถ้าเกิดว่าในระหว่างที่ยังไม่มีกฎหมายใดมาบัญญัติโทษ การครอบครอง ใช้ประโยชน์พืชกัญชาจึงไม่ต้องรับโทษตามกฎหมายที่ว่าด้วยยาเสพติดอีกต่อไป…..

แต่เดี๋ยวก่อน…

แม้กัญชาจะหลุดออกจากบัญชียาเสพติดประเภท 5 แล้วก็ตาม แต่ในขณะนี้ ก็ยังไม่มีการกำหนดชื่อยาเสพย์ติดประเภท 1 – 4 ออกมาแต่อย่างใด…

ซึ่งหากสมมติว่ามีการกำหนดสาร THC ไว้ในยาเสพติดประเภท 2 (ยาเสพติดให้โทษทั่วไป เช่น มอร์ฟีน โคคาอีน) หรือประเภท 3 (ยาเสพติดให้โทษที่มีลักษณะเป็นตํารับยาและมียาเสพติดให้โทษในประเภท 2 ผสมอยู่ด้วย) ขึ้นมาจริงๆ แล้วหล่ะก็…กองเชียร์คงผิดหวังอยู่ไม่น้อย ก็คงต้องติดตามรอดูความชัดเจนกันอีกต่อไป…

Photo credit: David Gabrić 

ติดตามและอัปเดตทุกเรื่องราวของกัญชาได้ที่ EXOTIC QUIXOTIC